Гамбоа фестивали – Кабо-Верденинг Сантьяго оролидаги энг йирик мусиқа фестивалидир. 1990 йилларнинг бошларида асос солинганидан бери, Прая платоси этагида жойлашган бу кичик соҳил дам олиш кунларида ўнлаб балиқчилар қайиқлари турар жойидан минглаб мухлисларни ўзига жалб қилувчи мамлакатнинг энг йирик базмларидан бирига айланади.
Унда морна, фунана, коладейра, батуке ва табанка ритмларини ижро этувчи Кабо-Верденинг энг буюк мусиқачилари саҳнага чиқишган. Бироқ ўтган жума куни, уч кунлик тадбирнинг очилиш оқшомида, Кабо-Верденинг энг янги ва энг машҳур "юлдузлари" – "Кўк акулалар" диққат марказида бўлишди.
"O Grupo Sumara" гуруҳининг очилиш чиқиши якунлангач, саҳна Жаҳон чемпионатини томоша қилиш учун мўлжалланган мамлакатдаги энг катта фан-зоналардан бирига айлантирилди. Кабо-Верденинг содиқ мухлислари Жаҳон чемпионатининг янги юлдузи Возинья ва унинг жамоадошлари гуруҳдаги сўнгги ўйинда Саудия Арабистонига қарши олиб борган 90 дақиқалик асаббузарлик спектаклини томоша қилиш учун йиғилишди.
Тўқсон дақиқалик кескинликдан сўнг, фестивалнинг эрталабки соат 8 даги ёпилиш вақтидан ҳам узоқроқ давом этган шодиёна бошланди. Кабо-Верделиклар миллий терма жамоанинг Жаҳон чемпионати плей-офф босқичига чиқишини таъминлаган 0:0 ҳисобидаги дурангни нишонлашди. Энди улар жума куни Майамида Аргентинага қарши майдонга тушишади.
"Шунчаки ақл бовар қилмас эди", – дейди ўйинни соҳилда минглаб одамлар билан бирга томоша қилган Жанис Миранда "Guardian" нашрига. "Шунча Кабо-Верделикларни, шунингдек, кўплаб сайёҳлар ва меҳмонларни ушбу муҳим воқеани биз билан нишонлаётганини кўриш унутилмас таассурот қолдирди. 'Кўк акулалар'нинг Жаҳон чемпионатидаги юриши феноменал бўлмоқда. Барчамиз улар билан чексиз фахрланамиз".
Феноменал – айни муддао сўз. Испания билан 0:0 ҳисобидаги дуранг, Кевин Пинанинг Уругвай дарвозасига киритган супер голидан тортиб, дарвозабон Возиньянинг сўнгги икки ҳафта ичида Инстаграмда тўплаган 17,5 миллион янги обуначисигача – Жаҳон чемпионати бошланганидан бери Кабо-Верде халқи "Кўк акулалар"нинг муваффақиятидан сархуш бўлмоқда.
"Испанияга қарши ўйин учун барчага ярим кунлик дам берилган эди", – дейди праялик журналист Жоао Пина "Guardian"га. "Аммо аслида ўша куни ҳеч ким ишламади, десак ҳам бўлади".
Бунинг ўрнига, фақатгина 2000 йилда илк бор Жаҳон чемпионати саралашида қатнашган Кабо-Верденинг Европа чемпионлари ва турнир фаворитларидан бири билан дуранг ўйнаганини бутун мамлакат нафасини ичига ютган ҳолда кузатди. Ўшандан бери бутун миллат деярли узлуксиз байрам ҳолатида яшамоқда.
"Бу – ҳақиқий байрам. Ҳар бир ўйин – бир байрамдир", – дейди мамлакатнинг Сан-Висенти оролидаги иккинчи йирик шаҳри Минделуда яшовчи ўқитувчи Анибеле Лизардо. "Бизга ғалаба қозониш учун бор-йўғи 1 фоиз имкониятимиз борлигини айтишганди, аммо биз эҳтимоллар ҳақида қайғурмаймиз. Биз шунчаки байрам қилмоқчимиз".
Улар байрам қилишмоқда. Гамбоа соҳилидан тортиб, "Кўк акулалар"нинг тарихий уйи бўлмиш "Estádio da Várzea" стадионигача, Праянинг эски шаҳар қисмидаги Александр Альбукерке майдонигача – бутун Прая ва Кабо-Верденинг одамлар яшайдиган тўққизта ороли бўйлаб бепул фан-зоналар ташкил этилган.
Ўйин куни ва улар орасидаги ҳар бир кунда, қандай касб эгаси бўлишидан қатъи назар, янги миллий либос – бу терма жамоанинг кўк, оқ ёки қизил рангли формаларидир.
"Жаҳон чемпионатидан олдин байроғимизни асосан Президент саройида ёки айрим давлат биноларида кўрардингиз. Аммо ҳозир ҳамма уни ғурур билан намойиш қилмоқда", – дейди Жанис. "Бутун мамлакат бўйлаб уйларда, машиналарда ва мотоциклларда Кабо-Верде байроқларини кўришингиз мумкин".
"Кўчаларда одамларнинг суҳбати фақат футбол ва Кабо-Верде ҳақида. Ҳар бир ўйиндан кейин, вақт қанча бўлишидан қатъи назар, одамлар байрам қилиш учун машиналарда парадлар уюштириб кўчаларга чиқишмоқда".
Бу профессионал лигасига эга бўлмаган миллат учун ҳайратланарли юксалишдир. Аммо яхши бошқариладиган федерация, футболчиларга Португалияга кўчиб ўтиш имконини берувчи иқтидорлар конвейери ва диаспора вакилларини ақл билан жалб қилиш сиёсати мамлакатни футболнинг чеккасидан дунёнинг энг йирик саҳнасига олиб чиқди. Жума куни улар Жаҳон чемпионати плей-оффида ўйнаган тарихдаги энг кичик давлатга айланишади.
Бу муваффақият мамлакатни дунё харитасида яққол намоён қилди, бу эса атиги ярим миллион аҳолиси бор миллат учун жуда қадрлидир. "Бундан олдин ҳеч ким Кабо-Верде қаерда эканлигини билмас эди", – дейди Анибеле. "Энди одамларда Кабо-Вердени кўриш, маданиятимизни ўрганиш ва биздек кичик давлат қандай қилиб шундай катта шов-шув кўтараётганини билишга қизиқиш уйғонади".
Энди уларни жаҳон чемпионлари ва Лионель Месси билан учрашув кутмоқда – бу нафақат Кабо-Верде мухлисларининг, балки Возиньянинг ҳам орзуси. "Месси билан бир майдонда тўп тепиш – орзу", – деди Возинья Саудия Арабистони билан дурангдан сўнг. "Ва мен кун келиб фарзандларимга унга қарши ўйнаганимни ғурур билан сўзлаб бераман".
Жаҳон чемпионатидаги учта мардонавор ўйиндан сўнг, ороллардаги ишонч осмон қадар юксалган. "Бизда Аргентинани мағлуб этиш учун керакли барча нарса бор", – дейди Жанис. "Аргентина дунёдаги энг кучли терма жамоа эканлигини биламиз. Бироқ уларни енгишга ва тарихимизни ёзишда давом этишга қодир эканлигимизга чин дилдан ишонаман".
Жума куни жамоа қандай ўйнашидан қатъи назар, улар миллат қаҳрамонлари сифатида улуғланади. Гамбоа фестивали якунланган бўлиши мумкин, аммо асосий "юлдузлар"нинг захирасида яна битта чиқиш бор. Байрам шунчаки Гамбоа соҳилидан қолган 10 та оролга ва бутун дунёга кўчди холос.
